चला! आपणही काही लिखाण करूया.

आपण नेहमी पहातो की बऱ्याच जणांना वेगवेगळ्या प्रकारचे छंद असतात. उदाहरणार्थ हस्तकला, चित्रकला, शिवण, टिपण, झालंच तर घरगुती कुंड्यात फुलझाडांची लागवड करणे वगैरे. ते आपला छंद जोपासत असताना पुष्कळ काही छान छान सर्जनशील गोष्टी निर्माण करीत असतात. जसे की सुंदर चित्रे, भरतकाम केलेले कपडे, वेगवेगळ्या नक्षीदार वस्तू किंवा कुंड्यात फुलवलेली सुंदर फुले इ. इ. आणि मग साहजिकच आहे, की आपण बनवलेली वस्तू चारचौघांना दाखवावी असे त्यांना वाटू लागते. लोकांकडून आपले कौतुक करून घ्यावेसे वाटते. म्हणून सर्जनशीलतेने निर्माण केलेल्या त्या वस्तूंचा फोटो काढून तो फेसबुकवर अपलोड करतात. पण त्या फोटोविषयीची थोडीफार माहिती वॉलवर लिहीत नाही. नुसताच फोटो अपलोड करतात.

परवाही असंच झालं. फेसबुकवर माझी एक छोटी मैत्रीण आहे. तिनेही खाली दिसतोय तो फोटो वॉलवर अपलोड केला. बाकी काही नाही. ना त्याची माहिती दिली, ना काही! वास्तविक त्या फोटोमध्ये 'ओरीगामी' नावाच्या एका जपानी कला प्रकाराने पेपर फोल्डिंगद्वारे छानशी फुलपाखरे करून दाखवलेली होती.

मी आपणांस सांगू इच्छितो, की मी थोडंफार लिखाण करतो, आणि इतरांनाही लिखाण करायला प्रवृत्त करत असतो, तसेच नवोदित लेखकांना प्रोत्साहनही देत असतो. असे केल्याने माझ्या मनाला कुठेतरी समाधान लाभत असते.

ह्या निमीत्ताने मला संधी आली होती माझ्या त्या छोट्या मैत्रिणीला लिहितं करण्याची. मी त्या मैत्रिणीला मेसेज केला. "अगं! तू टाकलेल्या नुसत्या फोटोवरून तो पहाणाऱ्या व्यक्तीला कसे समजणार की ते काय आहे ते? तू त्या संबंधीची काही माहिती का लिहीत नाहीस?"

ती म्हणाली "अहो काका! पण मला लिहिता येत नाही हो! आजपर्यंत मी कधी लिहिण्याचा प्रयत्नच केलेला नाही. सुरवात कुठून करायची आणि काय लिहायचं हेच मला समजत नाही"

मी म्हणालो " अगं त्यात काय मोठं! लिहायचं! आपण बनवलेल्या त्या वस्तूला काय म्हणतात, त्या कलेचं नांव काय आहे, कलेचा थोडक्यात इतिहास लिहायचा, ती वस्तू कशी बनवलीय, काय काय साहित्य लागलं, करायला किती वेळ लागला. त्याला किती खर्च आला, करताना काय काय अडचणी आल्या, मग त्या अडचणींचे निवारण कसे केले. वगैरे! वगैरे!"

ती म्हणाली "बघते प्रयत्न करून."

काल पुन्हा तिचा मला मेसेज आला, तो तसाच खाली देत आहे.

"नमस्कार सचिन काका!

मी काल थोडाफार प्रयत्न केला 

लिहिण्याचा. पण जमत नाही आहे.

मी जे काही बनवलंय त्यांची 

कृती कशी लिहू तेच समजत 

नाहिये. त्यामुळे दुसऱ्या 

कुठल्यातरी विषयावर लिहायचा 

प्रयत्न करतेय. बघूया आता ते 

तरी जमतंय का ते.. 

लिहून झालं कि तुम्हाला आधी 

मेल करेन :)

तुम्हाला दिपावलीच्या हार्दिक 

शुभेच्छा!!"

आता मी म्हटलं, लिहिता येत नाही म्हणून ती फारच निराश झालेली दिसतेय. तिचा उत्साह वाढवण्याकरिता काहीतरी करायला हवे. म्हणून मी तिला पुन्हा खालीलप्रमाणे मेसेज केला.

" XXX हिस,

सप्रेम नमस्कार, अगं तू लिखाण करण्याचं फार टेन्शन वगैरे घेतलंयस की काय!!!? मला माफ कर, मी तुला जरा जास्तंच आग्रह केला असे वाटते. तू लिहिती व्हावी ही माझी इच्छा होती. आणि लिहिण्याचा विषयही तुला चालून आला होता. असो, तू लिहिण्याचा प्रयत्न करून पाहिलास याचाच मला फार आनंद आहे.

लिखाण करणं अगदीच सोपं असतं गं! आपण मनात बोलतो ना? बस्! तेच फक्त भराभर लिहून काढायचं असतं. आपण शाळेत नाही का निबंध लिहीत होतो. अगदी तसंच! लिहिणं सोपं व्हावं म्हणून मी तुला मुद्दाम काही प्रश्न दिले होते. त्या प्रश्नांची फक्त तू सलग उत्तरंही जरी लिहिली असती तरी चालले असते. काहीतरी एक छोटाखाणी लेख तयार झाला असता.

त्याचं काय आहे, की आपण इतर लोकं काय म्हणतील यालाच घाबरत असतो गं! पण आपल्याला कधीतरी सुरवात करावी लागतेच ना!? नाहीतर आपल्या मनातल्या इच्छा मनातच राहून जातात. अगं, मीसुद्धा पूर्वी ह्याच परिस्थितीतून गेलेलो आहे.

आता तू दुसरा विषय घेऊन लिहायचा प्रयत्न करतेयस ही फारच चांगली गोष्ट आहे. लिहायचं टेन्शन मात्र घेऊ नकोस. पाहिजे तेवढा वेळ घे. पण लिखाण पूर्ण केल्यावर आपल्याला कित्ती आनंद मिळतो याचा अनुभव मात्र नक्की घे.

पुढील लिखाणाच्या तुला खूप खूप शुभेच्छा! आणि हो! तुला शुभ दीपावलीसुद्धा!

एक गंमत सांगू!!? तुला हे सर्व सांगताना माझ्याकडून 'एका नवोदित लेखिकेला लिहिण्यास उत्तेजन देणारे पत्र लिहा' असा एक निबंधच लिहून झाला की !!!?

बघ!!! एवढं सोप्प आहे लिखाण करणं. खालीपिली टेन्शन लेनेका नाय!!!

हा! हा!! हा!!

--- सचिन काळे."

तिला मी वरील मेसेज पाठवून दोन दिवस झालेत, पण अजूनपर्यंत तिचे पुढे काही उत्तर आलेले नाही. पण लवकरच तिने काहीतरी छान लिखाण केल्याचा मेल येईल याची मला शंभर टक्के खात्री आहे.

आता आमच्यात झालेलं हेे संभाषण तुम्हां सर्वांना सांगण्याचे कारण म्हणजे हे वाचून वाचकांपैकी कोणी एकानेही दोन शब्द लिहिण्याकरिता स्फूर्ती घेतली आणि लिखाण करण्यास सुरवात केली, तर माझ्या हातून काही चांगले घडल्याचे मला नक्कीच समाधान मिळेल.

तर मग!? करताय ना सुरवात लिखाण करायला. आणि हो! तुमचा शुभारंभाचा लेख मला पाठवायला मात्र विसरू नका बरं का!! सर्व वाचकांना माझ्याकडून सुंदर लिखाणाच्या हार्दिक शुभेच्छा आणि शुभ दीपावलीसुद्धा!!!

लाचार, बेबस कुत्रा आणि मी!!

मुंबईच्या लोकल प्रवाश्यांच्या परिस्थितीशी किती अचूक जुळतोय ना हा फोटो!

फोटोतल्या त्या कुत्र्याचा चेहरा पहा ना, किती लाचार आणि बेबस झालेला दिसतोय बिचारा. अगदी माझ्यासारखा!!!

मीसुद्धा गेली २८ वर्षे लोकल प्रवास करतोय. सहन होत नाहीये, आणि सांगताही येत नाहीये.

माझ्या बोलण्याची तीव्रता समजायला एक घटना सांगतो. एकदा भर गर्दीच्यावेळी मी लोकलमध्ये वरच्या कुत्र्यासारखा कळकट मळकट लोकांमध्ये चारीबाजूने दबला गेलो होतो. माझ्या समोरच्या उंच आणि जाड्या माणसाचा पार्श्वभाग माझ्या पोटावर जोऱ्याचा दाबला जात होता. आणि त्या उंच आणि जाड्या माणसाने परपर परपर करून एक मोठ्ठा अपानवायू माझ्या पोटावर सोडला. त्याचे vibration एवढे जोऱ्याचे माझ्या पोटापर्यंत पोहोचले, की माझ्या पोटातलं अक्षरशः सगळं ढवळून वर आलं.  मीसुद्धा त्यावेळी वरील कुत्र्यासारखाच लाचार आणि बेबस झालो होतो.

Jokes आणि मला पडणारे प्रश्न.

जोक्स वाचून मला नेहमी पडणारे प्रश्न... हे जोक्स कोण बनवत असतं? जोक बनवणारे, लेखक म्हणून आपलं नांव का टाकत नाहीत? कथा, लेख लिहिल्यासारखे जोक मुद्दाम बनवावे लागतात का? की कवितेसारखे आपोआप स्फुरतात? जोक्स बनवण्याची प्रोसेस कशी असते? म्हणजे शेवटाचा पहिले विचार करतात की सुरवातीचा? आपल्यालाही जोक्स लिहिता येतील का? जोक्स मधली भाषा कशी ठरवली जाते? जोक्स लिहिणारा अगोदर लिहून कोणावर चाचणी करून पहातो का, की हसायला येतंय की नाही? आणि नाही हसायला आलं तर त्या जोकला तो पुन्हा कसं सुधरवतो? जोक्सलाही इतिहास आहे का? म्हणजे पुराणकाळापर्यंतचा वगैरे? तेव्हाही लोकं एकमेकांना जोक्स सांगायचे का? प्रश्न, प्रश्न, प्रश्न.......

मी असे प्रश्न विचारले, हा पण एक जोक झाला ना? हा! हा!! हा!!!

सोसायटीतला पाऊस

          आमच्याकडे सकाळपासून धो धो पाऊस पडतोय. गॅलरीतील ग्रीलच्या पत्र्याच्या शेडवर पडणारे पावसाचे टपोरे थेंब जोरात ताशा वाजवताहेत. आकाशात काळ्या ढगांनी गर्दी केलीय. सगळीकडे अंधारून आलंय. समोरचा डोंगर मुसळधार  पावसात दिसेनासा झालाय. सगळी झाडं पावसाच्या पाण्यात न्हाऊन निघून त्यांची पाने गोरी गोरी हिरवीगार झालीत. झाडांच्या पानावर पडणारे मुसळधार पावसाचे थेंब सरसर आवाज करताहेत. वातावरण मस्तं गारेगार झालंय. 

       पॅन्ट गुढघ्यापर्यंत फोल्ड करून, छत्री घेऊन मी खाली दुकानात जाऊन आलो. छत्री, पिशवी, पाकीट सांभाळताना त्रेधा उडाली. अर्धा अधिक भिजलो. चेहऱ्यावर मस्तं तुषार उडत होते. जागोजागी जमिनीवर पाण्याची डबकी साचली होती. रस्त्यावर तुरळक गर्दी होती. कुत्री भिजून दुकानांच्या पायऱ्यांवर घोळक्याने कुडकुडत बसली होती. रस्त्याच्या कडेला पार्क केलेल्या कार, स्कुटर धुवून निघाली होती. कोण म्हणतो पाऊस अनुभवायला डोंगर दर्यातच जायला पाहिजे? मला आमच्या सोसायटीत खाली पावसात फिरतानाही जाम मज्जा आली.

(समाप्त)

हंटे लंटिहिलेलं तंटुम्ही वंटाचू शंटकता कंटा?

          हा! हा!! हा!!! मला माहितेय! वरील शीर्षक वाचून तुम्ही गोंधळून गेला असाल. तुम्हाला वाटलं असेल, काय लिहिलंय हे!!? आफ्रिकेच्या जंगलातील कोण्या आदिवासी लोकांची भाषा दिसतेय ही. वाचताना असं वाटतं की, सर्व आदिवासींनी मिळून एक मोठी शिकार केलीय. मैदानात उघडेबंब, अंगावर चट्टेपट्टे ओढलेले आणि हातात भाले वगैरे घेतलेले लहानथोर सर्व आदिवासी जमलेत. मधोमध मोठ्या शेकोटीवर शिकार भाजायला लावलीय. आणि त्याभोवती सर्व फेर धरून नाचतायत आणि गातायत. "झिंगालाला! होsss!! टुंबक्टू! टुंबक्टू!! टुंबक्टू!!!"

          हा! हा!! हा!!! अहो असं काही नाहीए. ही उटपटांग भाषा कोणतीए, सांगतो! सांगतो! एकदा काय झालं, माझ्या लहानपणी मी माझ्या मित्राच्या घरी अभ्यासाकरिता गेलो होतो. त्यावेळीे त्याचे आईवडिल आणि बहीणभाऊसुद्धा घरात होते. मी आणि माझा मित्र बेडरूममध्ये अभ्यास करत बसलो होतो. अधेमधे मित्राचे आईवडिल आणि बहीणभाऊ काही कामानिमित्त बेडरूममध्ये आले, की त्यांचे माझ्या मित्राबरोबर वरील 'टन् टना टन्' भाषेत बोलणे चाले. मला काही समजेच ना! की ते कोणत्या भाषेत बोलतायत ते! ती मला काही साऊथच्या भाषेसारखी 'अंडूगुंडू', गुज्जूसारखी 'केम छो',  बंगांल्यांसारखी 'की खाबो' किंवा चायनीजसारखी 'च्यांव म्यांव' वगैरे वाटेना. त्यांचे आपसातील बोलणे ऐकताना मला कुठल्यातरी देवळातील घंटा बडवल्यासारखे त्यांच्या तोंडून फक्त 'टन् टन्' ऐकू येत होते. एक अक्षर कळेल तर शपथ!

          त्यांचे 'टन् टना टन्' भाषेतले बोलणे ऐकून मी हैराण झालो होतो. दुसऱ्या दिवशी मित्र शाळेत भेटल्यावर मी त्याला त्याविषयी विचारले. त्याबरोबर तो पोट धरून जोरजोरात हसू लागला. मला म्हटला "अरे वेड्या! आम्ही आपसात बोलत होतो ती काही कुठल्या जातीधर्म किंवा प्रांत वगैरेची भाषा नव्हती. ती आमच्या घरात पूर्वीपासून चालत आलेली एक प्रकारची 'सांकेतिक भाषा' आहे, जी फक्त आमच्या घराणातल्या लोकांनाच माहीत आहे. काय होतं, की जेव्हा आपल्या आजूबाजूला बरीच इतर माणसं असतात आणि आपल्याला आपल्या माणसांबरोबर काही खाजगी बोलायचं असतं, तेव्हा ही 'सांकेतिक भाषा' आपल्याला उपयोगी पडते. इतर लोकांना काहीच कळत नाही आपण काय बोलतोय ते! आहे की नाही गंमत!"

          मला ही कल्पना फारच आवडली. मी माझ्या मित्राला ती सांकेतिक भाषा मला शिकविण्याबद्दल फारच गळ घातली. बरेच आढेवेढे घेतल्यावर त्याने मला ती भाषा शिकवली. आणि मग काय!!? वर्गात आम्ही दोघे त्याच 'टन् टना टन्' भाषेत एकमेकांशी बोलू लागलो. इतर मित्रांना न कळता आमची गुपितं चारचौघात एकमेकांना सांगू लागलो. आता तुम्हालाही ती भाषा शिकण्याची उत्सुकता लागून राहिली असेल ना? हो! ती भाषा मी तुम्हालाही शिकवणार आहे, पण लेखाच्या शेवटी.

          तर मी काय सांगत होतो? सांकेतिक भाषा!!! आमच्या लहानपणी आपली गुपिते चारचौघात उघडपणे बोलता यावीत म्हणून खास बनवलेली अजून एक भाषा होती, ती म्हणजे 'च' ची भाषा. नमुना सांगतो. समजा आपल्याला म्हणायचंय की "आज मी माझ्या डब्यात एक गंमत आणलीय". तर आम्ही हे कसं म्हणायचो पहा! "चजआ चमी चझ्यामा चब्यातड चकए चमतगं चणलीयआ" आहे की नाही मज्जा!!? पण ही भाषा त्यावेळी बहुतेक मुलांमुलींना येत होती. त्यामुळे त्यात एवढं गुपित आणि नावीन्य राहिलं नव्हतं. मग कधी कधी एक गंमतसुद्धा व्हायची. इतरांना ही भाषा माहीत नसेल हे गृहीत धरून आम्ही चारचौघात ती भाषा एकमेकांत मोठ्याने बोलायचो, आणि समोरचा म्हणायचा "मला समजलं!! तुम्ही लोकं काय म्हणतायत ते!" अस्सा पोपट व्हायचा ना आमचा!!!

         त्यावेळी अजून एक सांकेतिक भाषा मी ऐकून होतो, पण बोलणारा कोणी सापडला नाही. त्याविषयी थोडक्यात. त्या भाषेचं नांव होतं. 'राम कृष्ण हरी'. याकरिता आपण मघाचंच उदाहरण घेऊ. समजा आपल्याला म्हणायचंय की "आज मी माझ्या डब्यात एक गंमत आणलीय" तर ह्या भाषेत आपण कसं म्हणू? ऐका "आजराम मीकृष्ण माझ्याहरी डब्यातराम एककृष्ण गंमतहरी आणलीयराम" ही भाषा बोलताना आपोआप देवाचा जप होई, म्हणून ती आध्यत्मिक लोकांमध्ये बोलली जात असावी.

          चला तर मग मी तुम्हाला मघाची 'टन् टना टन्' भाषा शिकवतो. शिकायला थोडी कठीण आहे. पण एकदा भाषेचं तंत्र समजलं, की बोलायला एकदम सोप्पी आहे. कसं आहे, की ही भाषा प्रत्येक शब्दाच्या पहिल्या अक्षराच्या स्वरावर अवलंबून आहे. तो स्वर लक्षात ठेऊन त्या अक्षराचा स्वर काढून घ्यायचा. मग स्वर काढून राहिलेल्या अक्षरावर अनुस्वार द्यायचा. नंतर पहिल्या अक्षराचा काढलेला जो स्वर आहे तो 'ट'ला लावून तो 'ट' स्वर काढलेल्या अक्षराच्या पुढे ठेवायचा. मग बाकी राहिलेला शब्द आहे तसाच 'ट'ला जोडायचा. नाही समजलं? उदाहरण सांगतो. आपण 'कुठे' हा शब्द घेऊ. तर आपण 'टन् टना टन्' भाषेत कसं बोलू बघा. 'कुठे' शब्दाचे पहिले अक्षर आहे 'कु'. 'कु'चा स्वर आहे 'उ'. तो स्वर बाजूला केल्यावर रहातो 'क'. आता 'क'वर अनुस्वार दिल्यावर त्याचा होतो 'कं'. आता काढलेला स्वर जो 'उ' आहे तो 'ट'ला जोडल्यावर त्याचा होतो 'टु'. आता हा 'टु' अगोदरच्या 'कं'च्या पुढे ठेवल्यावर शब्द होईल 'कंटु'. ह्या 'कंटु'च्या पुढे राहिलेला 'ठे' जोडला की शब्द होईल 'कंटुठे'. संपलं! 'कुठे'ला आपण 'टन् टना टन्' भाषेत बोलू 'कंटुठे'. आपण मघाचंच उदाहरण घेऊ. समजा आपल्याला म्हणायचंय की "आज मी माझ्या डब्यात एक गंमत आणलीय". तर हे वाक्य आपण 'टन् टना टन्' भाषेत कसं बोलू बघा. "अंटाज मंटी मंटाझ्या डंटब्यात एंटेक गंटंमत अंटाणलीय" अगदी सोप्पय!! अहो, आम्हाला असं बोलायची एवढी सवय झाली होती की आम्ही धडाधड ही भाषा बोलत असू. ऐकणाऱ्याला फक्त 'टन् टना टन्' आवाज ऐकू येत असे. आहे की नाही सगळी गंमत!

          तर मित्रांनो! ही 'टन् टना टन्' भाषा शिकून घ्या. सराव करा. आणि आपल्या मित्राबरोबर चारचौघात उघडपणे आपली गुपिते शेअर करा. कोणाला काहीच कळणार नाही, याची फुल्ल गॅरंटी! आणि हो! तुम्हालाही ह्या प्रकारची दुसरी कुठली एखादी सांकेतिक भाषा येत असेल तर येथे आमच्याबरोबर शेअर करा. तेवढीच एक गंमत!

तुमचेही काही नवीन शिकणे अर्धवट राहिले आहे का?

        ह्या लेखाद्वारे आज मी तुमच्याशी थोडेसे हितगुज करणार आहे. आपल्या सगळ्यांच्याच आयुष्यात अनुभवाला येणाऱ्या एका गोष्टीविषयी मी तुमच्याशी बोलणार आहे.

          आपल्या प्रत्येकाला काहीना काही गोष्टींची आवड असते. त्याकरिता आपण त्या गोष्टी शिकायला सुरवात करतो. कोणी गाणं गायला, कोणी एखादे वाद्य वाजवायला, कोणी पेंटींग करायला, कोणी समाजकार्य करायला तर कोणी एखादे वाहन चालवायला शिकत असतो.

        पण काहीना काही कारणाने त्या शिकण्यात खंड पडतो. त्याची कारणे प्रत्येक व्यक्तीपरत्वे अनेक असू शकतात. कधी योग्य सुरुवात नसते. तर कधी योग्य मार्गदर्शन मिळत नाही. कधी शारीरिक, आर्थिक किंवा इतर अनेक अडचणी येतात. आणि आपण हातात घेतलेले कार्य सोडून देतो. आपल्या मनातली काही नवीन शिकण्याची इच्छा अपूर्ण राहून जाते. जसजसे दिवस, वर्षे जातात तसतसे आपले मन आपल्याला सतत खाऊ लागते. मनाला एक हुरहुर लागून रहाते. सारखं वाटत रहातं, की अरे! तेव्हा आपण ते शिकणं अर्धवट सोडलं नसतं तर आतापर्यंत कुठल्या कुठे पोहोचलो असतो. आता आपलं आयुष्य किती वेगळं असतं. त्या संबंधित विषयात आपण आतापर्यंत कितीतरी निपुण झालेलो असतो.

         मीसुद्धा बऱ्याच वर्षांपूर्वी एक नवीन गोष्ट शिकायला सुरुवात केली होती पण काही कारणाने माझे ते शिकणे अर्धवट राहिले होते. लहानपणापासूनच मला वाचनाचा भयंकर नाद. वाचण्याच्या प्रकारात खास आवडनिवड होती असे काही नाही. जे दिसेल ते, जे मिळेल ते मी वाचत असे. मित्रमंडळींकडून त्यांच्या पालकांनी वाचायला आणलेली पुस्तके, मासिकेही मी मागून आणून वाचत असे. बऱ्याचदा रस्त्यावर पडलेले कागदाचे चिटोरेही उचलून मी वाचत असे. कधीकधी काही वाचायला नसेल तर अगोदर वाचलेलं साहित्य मी पुन्हा पुन्हा वाचत असे. अशा प्रकारे बऱ्याचदा एकाच पुस्तकाची माझी असंख्य पारायणे झालेली आहेत.

       तीस वर्षांपूर्वी किंग्जसर्कल (आजचे महेश्वरी उद्यान) येथे विक्रेते रस्त्यांवर जुनी पुस्तके घेऊन विकायला बसत. त्यांच्याकडे अगदी स्वस्तात जुनी पुस्तके विकत मिळत. दर दोन चार दिवसांनी त्यांच्याकडे माझी एखादी फेरी ठरलेली असे. तेव्हा असेच एकदा मला तिथे 'Learn urdu in 30 days' हे पुस्तक मिळाले. ते वाचून मला उर्दू शिकण्याची भयंकर उर्मी झाली. पुस्तकात लिहिल्याप्रमाणे त्यातील सर्व पाठ मी गिरवले. सर्व मूळाक्षरांचा लेखी सराव केला. मला उर्दू लिहायला आणि वाचायला येऊ लागले. पण त्याचा अर्थ समजत नसे. म्हणून मी भेंडीबाजार येथून १ली ते ४थी पर्यंतची मदरसा आणि बालभारतीची उर्दू मिडीयमची पुस्तके आणली. त्यांचा अभ्यास केला. आता मला थोडे थोडे उर्दू समजू लागले. तरी काही शब्द समजायला कठीण पडत. म्हणून पुन्हा भेंडीबाजार येथे जाऊन उर्दूची भली मोठी डिक्शनरी घेऊन आलो. काही शब्द अडले की मी त्यात बघायचो. उर्दू जाणणारे दोन मुस्लिम मित्र बनवले. त्यांच्याकडून मी शंका निवारण करून घेई. ते 'इन्कलाब' उर्दू वृत्तपत्र व इतर उर्दू पुस्तकं वाचीत, तेव्हा मी त्यात डोकावे. तेव्हा मित्रमंडळींनी मला फार पिडलं. गमतीत मला म्हणायचे "काय रे? कोण्या मुस्लिम मुलीच्या प्रेमात पडलायस का?" कोणी म्हणे "धर्मांतर करणारेस वाटतं?" पण मी माझे प्रयत्न सोडले नाहीत. आणि शेवटी मी बऱ्यापैकी उर्दू लिहायला, वाचायला आणि समजायला लागलो.

       पण थोड्याच दिवसांत माझे लग्न झाले. आणि घरसंसारात पडल्यावर जे सर्वांचे होते तेच माझे झाले. गेली तीस वर्षे माझा उर्दूशी संपर्कच राहिला नाही. मी बरचसं विसरून गेलोय. हातातोंडाशी आलेला घास खायचा राहून गेला.

      आता सारखं वाटू लागलंय, की उर्दूचा पुन्हा सराव करावा. मोबाईलच्या जमान्यात आता तर उर्दू शिकणे फारच सोपे झालंय. अँड्रॉइडवर उर्दू शिकण्याचे विविध प्रकारचे अप्लिकेशन, पुस्तके, वर्तमानपत्रे, मासिके आहेत. संसारातून जरा मोकळा झालो की मी माझी ही अपूर्ण राहिलेली 'उर्दू' आणि 'मोडी लिपी' शिकण्याची इच्छा नक्कीच पूर्ण करणार आहे.

        तुम्हीही तुमच्या आयुष्यात काही गोष्टींची शिकायला सुरवात केली असणार, पण काहीना काही कारणाने ते पूर्ण करण्याचे राहून गेले असणार याची मला खात्री आहे. मला आशा आहे, की माझ्या ह्या लेखाने आपण प्रेरित होऊन, आपल्याला आपले नवीन शिकणे अर्धवट राहिलेल्या गोष्टीची पुन्हा आठवण होईल. आणि ती पूर्ण होण्याच्या दिशेने आपली पाऊले पुन्हा पडू लागतील. चला तर मग, आपण सर्वांनी मिळून निश्चय करू आणि एकमेकांना शुभेच्छा देऊ, की आपल्या अर्धवट राहिलेल्या नवीन गोष्टी शिकणे पूर्ण होवो.

म्यांव! म्यांव!! म्यांव!!!

          माझ्या लहानपणी माझ्याबाबतीत शाळेत घडलेला हा एक गमतीदार किस्सा मी आज तुमच्या बरोबर शेअर करतोय.

          मी तेव्हा इयत्ता चौथीत होतो. आणि वर्गात इतिहासाचा तास चालू होता. वर्गात वीसेक मुलं आणि वीसेक मुली असतील. सर्व चिडीचूप बसून सरांचे शिकवणे ऐकत होते. मी वर्गातल्या मधल्या भागातील बेंचवर बसलो होतो. हातातल्या पेन्सिल आणि खोडरब्बरशी माझा चाळा चालू होता.

         आणि अचानक माझ्या हातातला खोडरब्बर माझ्या हातातून निसटून माझ्या बेंचखाली कुठेतरी पडला. मी बेंचखाली वाकून दोन पायावर बसलो आणि माझा खोडरब्बर शोधू लागलो. मी इकडे शोधतोय, तिकडे शोधतोय. पण तो मला काही सापडेना. मी बसल्या बसल्या सरकत पुढच्या बेंचखाली गेलो.

         मी खोडरब्बर शोधण्यात इतका गुंग होऊन गेलो, की मी कुठे आहे आणि काय करतोय याचे मला भानच राहिले नाही. मी माझ्या मनातच एवढा रमलो की खोडरब्बर शोधता शोधता माझ्या तोंडून मी हळूहळू आवाज करू लागलो. कसा माहितेय!!? 

         "म्यांव! म्यांव!! म्यांव!!!" असा मांजरीसारखा! मला हे 'म्यांव म्यांव' फारच आवडले. हळूहळू माझं 'म्यांव म्यांव' फारच जोरात व्हायला लागले. मी बेंचखाली रांगु लागलो. सर तिकडे शिकवत होते आणि इथे माझे तोंडाने 'म्यांव म्यांव' करत खोडरब्बर शोधणे चालू होते.

         आणि कोण जाणे मला अचानक सारं शांत शांत वाटायला लागलं. सरांचा शिकवण्याचा आवाज मला ऐकू येईनासा झाला. मी भानावर आलो. म्हटलं सगळे गेले कुठे? म्हणून मी बेंचखालून डोके बाहेर काढून वर बघितले तर काय!!?......

          सरांसकट सर्व मुलं मुली माझ्या बेंचभोवती कोंडाळं करून मला गुपचूप पाहताहेत. माझी बोलती बंद!!! हे पाहून सर्व मुलं मुली माझ्याकडे पाहून जोरजोरात हसायला लागले. सरांनी माझ्या कानाला धरून मला उभे केले. आणि मग त्यांनी माझे काय हाल केले असतील याची तुम्ही कल्पनाच न केलेली बरी!!!